Մարդը ափի մեջ

Իբրև սկիզբ ընդամենը ես այս կասեմ.
Աշխարհում կա ջահելությո՛ւն,
Կա կյա՛նք,
Կա սե՛ր,

Ես հոգնել եմ մանրաքանդակ պաղ խոսքերից։
Լավ է լինել հմուտ դարբին, քան ոսկերիչ…

Ուզում եմ այսօր մի պահ մոռանալ
Հոգսը, խորհուրդը, գործը աշխարհի.
Ուզում եմ այսօր մի պահ հեռանալ
Խոր սահանքներից այս ահեղ դարի։

Ես ուզում եմ, որ պարապը լցվի լացով,
բայց ոչ թե մոր, այլ մանուկի։
Ես ուզում եմ, որ կարապը ոչ թե մեռնի,
որ կարապը ապրի՜ երգով։

Դառնամ փառաբանեմ ձկնորսներին ծովում՝
փոթորկի թունդ պահին,
Սերմնացանին՝ արտում, երբ է՛լ չի սպասում
նա տաք օրեր։

Ես կարծում եմ. երբ խոր վերքից
Մարդ ժպտում է համառությամբ,
Այդ ժպիտը վերջ ի վերջո
Փոխարկվում է ծամածռության…

Ես նախանձում եմ նրանց բոլորին,
Ովքեր ապրում են հավատով խորին,
Ովքեր լավ գիտեն, թե ուր են քայլում,
Ում դեմ են ելնում, ում համար փայլում,

Նույն հարցն եմ հաճախ ինքըս ինձ տալիս.
-Ի՜նչ ես աշխարհի ցավերը լալիս,
Աշխարհի դարդը հո՞ քեզ չեն տվել։
Եվ ի՞նչդ է պակաս կամ ի՞նչդ է ավել.

Ես ծնվել եմ նրա համար,
Որ մոր սրտում կարոտ դառնամ
Եվ սպասվող որդու նման
Հեռուներից վերադառնամ.

Եթե մեռնե՜լ…
Թո՛ղ որ մեռնեմ
հուր-կայծակից՝
Միանգամի՛ց,

Հասակս առած, խոհեմ դառած մարդ եմ արդեն,
Բայց, արի տես, դեռ գցում եմ ինձ դեսուդեն…
Ինձ թվում է, թե դեռ պիտի քեզ փախցընեմ
Ու հետս առած՝ ղաչաղ դառած՝ քեզ թռցընեմ

       Ապրե՜լ, ապրե՜լ, այնպե՛ս ապրել,
Որ սուրբ հողըդ երբեք չզգա քո ավելորդ ծանրությունը։
Ապրե՜լ, ապրե՜լ, այնպե՛ս ապրել,
Որ դու ինքդ էլ երբեք չզգաս քո սեփական մանրությունը։

Ա՜խ, թե երգելիս
Զրընգալ, ինչպես բահը ջրտուքի,
Ինչպես մանգաղը ցորենի արտում,
Դղրդալ, ինչպես ջաղացի ջրտուն,

Ես օգնեցի բոլորին, ես ինձ միայն չօգնեցի,
Կորով տվի ամենքին, միայն ինքս հոգնեցի։
Խորհուրդներով իմ խելոք խելք հավաքած գնացին
Քանի՜- քանի՜սը կյանքում — ե՛ս էլի գիժ մնացի։

Գովերգում եմ այն խարույկը, որ բնա՜վ չի մտահոգվում,
թե իր մահն է իր իսկ բոցը։
Գովերգում եմ ես այն մորը,
որը

Հյուրասիրում եմ
Ձմռան վերջերին՝ խաղողի ճութով,
Եթե չեք ճաշել՝ կաքավի ճուտով,
Որին, հավատա, ես չեմ սպանել։

Օդում լավ ձե՞ռք է մնացել կախված՝
սիրո՛վ կսեղմեմ.
Անարատ սի՞րտ է զուր տեղը դաղված՝
ցա՛վը կմեղմեմ.

Ատում եմ ձյունը՝
Թե նա տեղում է ամառվա կեսին,
Եվ մահն եմ ատում՝
Թե հյուր է գալիս աղջըկատեսին,

Մինչ տարին ունի տասներկու ամիս ու չորս եղանակ,
Տասներկու անգամ սա եղանակ է մի օրում փոխում։
Եթե դուք պետք եք և, դիցուք, նույնիսկ հաշիշ եք ծխում,
Նա էլ է ծխում, որպեսզի հանկարծ… դուք չնեղանաք։

Ես վիճում եմ,
մե՜կ է՝ ո՛ւմ հետ,
Ինքըս ի՞նձ հետ,
Թե՞ ուրիշի։

Սարսռում եմ
Հալվող-հալվող քո հպումից
Ու պաղ քամուց,
Եվ ա՛յն մտքից,

Ես հիանում — հրճվում եմ՝
Ե՛վ քուն մտած քարափով,
Ե՛վ արթնացնող տարափով.
Մանուկների և՛ խաղով,

Ես կարող եմ ենթադըրել,
Թե այս ջուրը ոչ թե պղտոր, այլ վճիտ է։
Ես կարող եմ ենթադըրել,
Թե հոյակապ ապարանք է այս խրճիթը։

Խոստանում եմ
Լինել ո՛չ թե հարկհավաքը,
Այլ զավա՜կը
Դժվար դարի,

Ես կարդում եմ և… հասկանում,
Որ թեպետ և ինձ հերոսի տեղ եմ դնում,
Բայց շատ հաճախ նրա ճամփից շեղ եմ գնում,-
Նա խիզախ է, իսկ ես՝ զգույշ,

Թե ավելորդ գորով ունեք՝
Տարեք շուկա՜,
Ես ծախո՜ղ եմ, ո՛չ թե առնող։
Թե ավելորդ կորով ունեք՝

Եվ ինձ լսելով՝
Կարող են ասել.
«Գժվե՞լ է, ի՜նչ է».
Իսկ ես էլ կասեմ.

Դո՛ւ, որ գալիս ես մեր մանուկների արդար պահանջով,
Իբրև պատասխան նրանց սրսըփուն ակնկալիքի.
Դո՛ւ, որ գալիս ես մրսկան արտերի դողդոջուն կանչով,
Իբրև պատասխան նրանց կարիքի.

Արդարացնում եմ
Այս երկինք կոչված հրա՛չք սիրունի,
Հրա՜շք սիրունի
Հիմար թվացող անտերությունը

Հաճախ սիրում եմ,
Երբ մարդկայնորեն սիրտըս գերում են։
Հաճախ լռում եմ,
Երբ ճիշտ ասածըս դիտմամբ ծռում են։

Հոգուս վրա տխրություն է հաճախ թառում,
Երբ թաց աշնան չոր խաշամն է ծածկում առուն,
Չոր խոտի հետ երբ այրվում է թուփը կանաչ,
Երբ մենք՝ հիմար տղամարդիկ, չենք նկատում ազնիվ կանանց,

Մխիթարեմ՝
Թե ինքնատիպ ու չընդունված բանաստեղծին
Երախտապարտ որդիներով ու թոռներով
Եվ հետմահու հատորներով,

Ես խանդո՞ւմ եմ։
Անկեղծ ասած, թե ամոթ չէ,
Ինձ շատ ծանոթ և շատ մոտ չէ
Այդ ահավոր խանդ կոչվածը.

Եթե դառնայի նույնիսկ մրցարան՝
Ես չէի թողնի,
Որ կեղծավորը հաղթի շիտակին,
Ճառող թերուսը՝ խորհուն գիտակին։

Ահավասիկ այս խնձորը՝
Մեղրածորը,
Կամ այս դեղձը՝
Անձեռակերտ-անստեղծը…

Աղաչում եմ․—
Մի՛ վրդովվեք, եթե ասեն
Փառասերին հենց փառասե՜ր,
Ո՛չ թե համեստ.

— «Լինե՞լ-չլինե՞լ,- այս է խնդիրը»…
Եթե վառվում է մորըդ թոնդիրը,
Հայրենի ծուխը երդից փնչում է,
Էլ ի՞նչ խնդիր է.

Ողբամ վաղամեռ մինուճար որդուն,
Առավել՝ նրա խեղճ մորը տրտում,
Եվ որդեկորույս մորից առավել՝
Վա՜յ տամ ու ողբամ այն թշվառ մարդուն,

Եկե՜ք, խնդրեմ, եկե՜ք այսօր ու դարձեք ինձ սեղանակից՝
Օգտըվելով իմ այսօրվա բարենպաստ եղանակից։
Եկե՛ք այսօր ուզածիս պես ուրախանանք, ուտենք-խմենք,
Չէ՞ որ նորից

Ա՛խ, ի՜նչ բախտ է կյանքում լինել
Ամենքի պես,
Ամենքի հետ.
Գիշերները հանգիստ քնել՝

Ես խուսափում եմ
Թեթև դերերից,
Էժան սերերից
Եվ ա՛յն նորերից,

Ես մտածո՞ւմ եմ։
Բա՛ն չեմ մտածում…
Լեռնային գետն է թավալվում ցածում,
Ինչ-որ մրջյուն է

Պատկերացնում եմ նորի՛ց ու նորի՛ց.
Ինչ-որ տեղ մի օր ծնվում է մորից
Շա՜տ սովորական
Մանուկ մի լալկան։

Ես հպարտ եմ իմ ճյուղերով ու սաղարթով,
Բայց առավել՝ իմ արմատով
Եվ իմ բնի վաղեմությամբ.
Ժողովրդիս ծերունական

Ասում են, թե առանց սիրո
Կարելի է մեկտեղ ապրել։
Ես ժխտում եմ.
Կարելի է չմահանա՜լ,

Հրաժարվում եմ նախ՝ ի՛մ իսկ ձեռքից,
Եթե նա պիտի պոկի վիրակապ
Փակվել սկըսվող խորամուխ վերքից։
Հրաժարվում եմ օգնական զորքից,

Վախենում եմ շա՛տ բաներից,
Ամեն տեսակ վա՛տ բաներից։
Ինչպես մանուկն է փախենում
Գիշերային ավեր վանքից՝

Ես քրտնում եմ՝
Ինչպես որ նա, ինչպես որ դու.
Այստեղ մեր մեջ՝ արդեն ո՛չ մի տարբերություն։
Ես քրտնում եմ

Հիմարաբար խոստովանեմ և այն, որ ես…
Ես էլ ձեզ պես մարդ եմ ծակաչք.
Անտեր աչքըս՝
Թեկուզ փակած,

Ես չե՛մ հարգում, ճի՜շտ հասկացեք,
Ես չե՛մ հարգում,
Բայց ներում եմ ջահելներին՝
Երբ զուր տեղը կռիվներ են նրանք սարքում -

Պատահել է, որ չեմ սիրել,
Բայց, չգիտեմ՝ ինչի՞ համար,
Չեմ զլացել անսեր տիրել.
Գրկել եմ կամ համբուրել եմ։

Խնայում եմ ո՛չ թե սերըս. ճի՜շտ հասկացիր։
Խնայում եմ քո նոր զարթնած սի՛րտը միայն
Տարիքն առած ինձ պես մեկի խելառ սիրուց,
Ինչպես որ հին — նստած գինուց,

Այս ամենը արդյոք ի՞նչ է.
Խեղճի նվոց ու ճռի՞նչ է,
Թե՞ մի ճիչ է
Ու մորմոքում

Ես, ճիշտն ասած, զարմանում եմ շա՜տ բաներից,
Քիչ լավի հետ՝ ամեն տեսակ վա՜տ բաներից,
Բայց ուզում եմ միայն մեկով բավարարվել՝
Ա՛յն հոգնատանջ ճամփորդի պես այսօր վարվել,