Վահան Թեքեյան Հաւատափոխը

Ա Դեռ շատ պզտիկ՝ կը հառէր իր աչուները յաճախ Տեղափոխուող իրերուն, անցնող ձևին, գոյնին վրայ, Իր մտածումը կ՚աճէր խոտին հետ, որ կը մեծնայ. Կը թոթվուէր իր հոգին թիթեռին հետ թևաբախ…։ Դեռ պատանի՝ կը խորհէր ամէն արդեանց պատճառին, Կ՚անշարժանար շարժման դէմ, և կը թուէր իրեն, թէ Ինչպէս ալիքը մօտի՝ ուրիշ ալեաց ծնունդ է, Այնպէս իր կեանքն ալ կուգայ կենաց ծովէ մը լռին…։ Եվ կը վախնար՝ գտնելով զինք խորհուրդով մը լեցուն, Ճակատագրին խաղալիք, անծանօթին սահմանուած, Շղթայապիրկ՝ զերթ գերի, արարչագործ՝ զերթ Աստուած։ Եվ կը մեծնար՝ մատնուած իր հետ մեծցող վախերուն, Եվ երբ Աստուածը իր մէջ յաղթահարուած ալ զգաց՝ Ան վանք մտաւ և եղաւ սև ստուեր մը սրբասաց…։ Բ Կարծես լարուած և հիմայ թրթըռաձայն ու անվերջ Քակուող պզտիկ զսպանակ մը լռանիստ խուցին մէջ, Վանականին շրթունքէն բառերն իր հին աղօթքին Կը թափթըփին մենակերպ, խռովայոյզ, անձկագին…։ Գուցէ՝ դուրսի աշխարհէն եկաւ խորհուրդ մ՚այցելել Յանպատրաստից իր հոգին…։ Գուցէ բաւիղը անել Հաւատալեացը խրթին՝ մոլորեցուց միտքն յանկարծ… Կամ իր անցեալն էր գուցէ, որ վառեցաւ ինքնարծարծ…։ Նայուածքն ահա քիչ առ քիչ կը սևեռի սարսափով… Երկինք շրջած է, ահա՛, և եղած վիհ մը իր քով. Սև ագռաւներ գլխուն շուրջ կը թռչըտին անդադար Եվ իր հոգին վիհին մէջ կը փըսորեն կտցահար…։ Եվ աղօթողն երբ կը զգայ, որ սուրբ բառերը փցուն¹ Դեռ խռովքին մրուրով կը թողուն սիրտը լեցուն, Դանդաչելէն կը քալէ դէպի լուսանցքն իր խուցին, Եվ աչքերէն արցունքի երկու ուղխեր կը հոսին…։ Գ Լուսամուտին առջև նստած է ան հիմայ, Աչքը դաշտին և լեռներուն փոփոխակի, Որոնց յետև գիտէ, թէ մեծ քաղաքը կայ Եվ հոն մարդոց հօտը անթիւ կը մակաղի…։ Նայուածքին մէջ կայծեր կ՚անցնին արեգակէն Եվ մտքին մէջ մեծ փայլակներ, որ անդադար Կեանքի մթին անտառը հոծ կը փեռեկտեն² Եվ կը ցուցնեն հոնկէ անցնող գետերն երկար…։ Լուսամուտին առջև նստած կը դողայ ան… Մութ է իր խուցն և մութ աշխարհն ալ իր առաջ… Չնըշուլա՜ծ ըլլար ճաճանչն այս գիտութեան, Որ կը խաղայ երեսն հոգւոյն լալահառաչ…։ Սակայն ոտքի կ՚ելլէ յանկարծ, և վճռօրէն Կը սըրբէ աչքն, ուր կը փայլի բոց մը գաղտնի, Եվ խլելով Խաչելութիւնն իր սնարէն, Զինուորուա՛ծ անձ, հետը կ՚առնէ ու կը մեկնի…։