Պետրոս Դուրյան - Նոր սև օրեր

Մինչ բռնության՝ ընկա՜ն արյան դարերը, Աշխարհ մը կա արցունք թափող սարերը, Արյամբ պղտո՜ր դեռ գետերուն ափունքը. Չը դադրեցավ դեռ այս երկրին սև սուգը. Ավերակույտն այս ահարկու, Աշխարհ մոխրոց ու նոճերու։ Հայ դյուցազանց, որ հոն ընկան ի վաղուց՝ Ոսկերոտիքն՝ արմատներն այն վըրիժյուց Ահ, դեռ բողբոջ մը չ՚արձըկած հո՞ղ դարձան… Ուրեմն հիմա աղիք չ՚ունի Հայաստան… Ա՜յ, դալկահար դու հայրենիք… — Եվ դեռ Քրդի՞ն ալ խոնարհինք։ Մառախուղ են հագեր դաշտքն ու լերինքը, Չը գեղգեղեր Հայ հովվուհվույն սըրինգը, Հայուն համար չը փալփըլիր աստղիկը, Արցունքներով թոռմեր հոգվույն ծաղիկը, Դադրեր անմեղ խինդ, թինդ ու պար, Շողա ազա՜տ Քրդին տապար։ Դողդոջ մտնե առագաստը գիրգ հարսը, Արտասվաթոր՝ դեմքին ծածկած հույլ վարսը՝ Որ չ՚ըլլա թե հանկարծ սիրո մրմունջը Խափանե վատ Քրդին տռփոտ մըռունչը. Սերը փեսին արյամբ կարմրի, Հարսը Քրդին կերթա գերի…։ Մի՛շտ կը ցանե Հայն, չը հնձեր… անոթի՜… Իր դալկահար դեմքեն երկու շիթ կաթի, Արտոսր¹ ու քիրտ² միանգամայն… ո՜վ Աստված, Նա ճաշակե տրտմած սրտով ցավ ու հաց. Այս տարաբախտ ազգն է Հա՛յը, Մեր արյունը, մեր եղբայրը։ Ահ, ոտնակոխ Հայուն սիրտը և տաճար Հրացանն յ՚ուս սա կոշտ Քրդին անդադար, Եվ մեր ներսը չ՚եռա՞ր կարմիր մեկ ալին Կամ մեկ փրփուրն հայրենյաց սուրբ երակին, Որ սառույցի զերթ որդիներ՝ Մեր աղիքները չենք թոթվեր։ Ի՞նչ սիրտ է այս որ հոս գամեր է Աստված, Մինչ չը սիրեր նա հայրենիքը ցաված… Չունի ներսը Հայն իր նախնյաց տըրոփը, Լըքեր է զինք ճակատագրին Սերոբը. Երես դարձուց Հայն սուսերեն, «Սև» ժառանգեց լոկ պապերեն։ Սառե աչեր, քարե լեզու, ա՞յս մընաց Բյուր փառքերեն մեր գոռ ու պերճ հայրենյաց, Սևագըլուխ խումբ մը ագռավ մընաց լոկ՝ Կամ խումբ մը կույր խըլուրդ՝ ըստրուկ փառքի սոսկ. Ա՜հ, այն արծիվ ժողովրդեն, Որ հարվածվի արդ կոշտ Քրդեն։ Ի՜նչ, սև ձեռքեր հըպին վըճիտ ճակատին Հայ կուսիկին նըվիրական լաչակի՜ն, Դըժոխք մը տարփ թոշնեն վարդը կուսության, Կարծես ծաղիկ մը կոխկռտեն — զ՚այս կըզգան, Ինչպես որ Հայ մը մորթեն, Կարծեն թե հավ մը մորթեն։ Է՜հ, մի՛ վախեք, ասեղ մ՚անգամ պետք չէ մեզ, Այլ հայրենի սոսկ զգացում մ՚աղեկեզ, Ժանգոտ սուր մը, պատռած դրոշ մը թե չունինք, Կուրծերնուս տակ տըրոփող սի՞րտ մ՚ալ չունինք. Օ՜ն, ոտքերնիս զարնե՛նք գետին, Հայտնենք մեր ցավը ահագին։ Մեր քերց³ վարդերն և արևներն մեր եղբարց՝ Մեր տաճարաց խաչերն՝ պատի՛վն հայրենյաց Մենք պահանջենք, բարօրություն մեր ազգին. Զա՛յս պահանջենք՝ զայս Սուլթանեն սրտագին, Մեր պատիվն ու Քուրդը կուզենք, Եվ կամ նորա զենքին դեմ զե՛նք։

Մինչ բռնութեան՝ ընկա՜ն արեան դարերը, Աշխարհ մը կայ արցո՜ւնք թափող սարերը, Արեամբ պղտո՜ր դեռ գետերուն ափունքը. Չը դադրեցաւ դեռ այս երկրին սեւ սուգը. Աւերակոյտն այս ահարկու, Աշխարհ մոխրոց ու նոճերու։ Հայ դիւցազանց, որ հոն ընկան ի վաղուց՝ Ոսկերոտիքն՝ արմատնե՜րն այն վըրիժուց Ա՛հ, դեռ բողբոջ մը չ՚արձըկած հո՞ղ դարձան… Ուրեմն հիմա աղիք չունի Հայաստան… Ա՜յ, դալկահար դու հայրենիք… — Եւ դեռ Քրդի՞ն ալ խոնարհինք։ Մառախուղ են հագեր դաշտքն ու լերինքը, Չը գեղգեղեր Հայ հովւուհւոյն սըրինգը, Հայուն համար չը փալփըլիր աստղիկը, Արցունքներով թոռմեր հոգւոյն ծաղիկը. Դադրեր անմեղ խինդ, թինդ ու պար, Շողայ ազա՜տ Քրդին տապար։ Դողդոջ մտնէ առագաստը գիրգ հարսը, Արտասուաթոր՝ դէմքին ծածկած հոյլ վարսը՝ Որ չըլլայ թէ յանկարծ սիրոյ մրմունջը Խափանէ վատ Քրդին տռփոտ մըռունչը. Սէրը փեսին արեամբ կարմրի, Հարսը Քրդին կ՚երթայ գերի…։ Մի՜շտ կը ցանէ Հայն, չը հնձեր… անօթի՜… Իր դալկահար դէմքէն երկու շիթ կաթի, Արտօսր ու քիրտ միանգամայն… ո՜վ Աստուած. Նա ճաշակէ տրտմած սրտով ցաւ ու հաց. Այս տարաբախտ ազգն է Հա՛յը, Մեր արի՜ւնը, մեր եղբա՜յրը։ Ա՜հ, ոտնակոխ Հայուն սիրտը եւ տաճար Հրացանն յ՚ուս սա կոշտ Քրդին անդադար, Եւ մեր ներսը չ՚եռա՞ր կարմիր մէկ ալին Կամ մէկ փրփուրն հայրենեաց սուրբ երակին, Որ սառոյցի զերթ որդիներ՝ Մեր աղիքները չենք թօթուեր։ Ի՞նչ սիրտ է այս, որ հոս գամեր է Աստուած, Մինչ չը սիրեր նա հայրենիքը ցաւած… Չունի ներսը Հայն իր նախնեաց տըրոփը, Լըքե՜ր է զինք ճակատագրին Սերոբը. Երես դարձուց Հայն սուսերէն, «Սեւ» ժառանգեց լոկ պապերէն։ Սառէ աչեր, քարէ լեզու, ա՞յս մընաց Բիւր փառքերէն մեր գոռ ու պերճ հայրենեաց, Սեւագըլուխ խումբ մը ագռա՞ւ մընաց լոկ՝ Կամ խումբ մը կոյր խըլուրդ՝ ըստրո՜ւկ փառքի սոսկ. Ա՜հ, այն արծիւ ժողովրդէն, Որ հարուածուի արդ կոշտ Քրդէն։ Ի՜նչ, սեւ ձեռքեր հըպին վըճիտ ճակատին Հայ կուսիկին նըւիրական լաչակի՜ն, Դըժոխք մը տարփ թօշնեն վարդը կուսութեան, Կարծես ծաղիկ մը կոխկռտեն — զայս կը զգան, Ինչպէս որ Հայ մը մորթեն, Կարծեն թէ հաւ մը մորթեն։ Է՜հ, մի՛ վախէք, ասեղ մ՚անգամ պէտք չէ մեզ, Այլ հայրենի սոսկ ըզգացում մ՚աղեկէզ. Ժանգոտ սուր մը, պատռած դրօշ մը թէ չունինք, Կուրծերնուս տակ տըրոփող սի՞րտ մ՚ալ չունինք. Օ՜ն, ոտքերնիս զարնե՛նք գետին, Յայտնե՛նք մեր ցաւը ահագին։ Մեր քերց վարդերն եւ արեւներն մեր եղբարց՝ Մեր տաճարաց խաչերն՝ պատի՛ւն հայրենեաց Մենք պահանջենք, բարօրութի՜ւն մեր ազգին. Զա՛յս պահանջե՛նք՝ զայս Սուլթանէն սրտագին, Մեր պատիւն ու Քուրդը կ՚ուզե՛նք, Եւ կամ նորա զէնքին դէմ զէ՛նք։