Ռափայել Պատկանյան - Թալանած գեղ

Ծուխը ամպի պես կելլեր դեպի վեր, Տընտըղի նման բոցը կըքալեր. Տուն, եկեղեցի, պարտեզ ու այգի Անսիրտ, անհոգի մատնած են կրակի։ Հայերն հոտի պես սարսած կը վազեն, Անցնող-դարձողեն օգնություն կուզեն. Օգնությո՞ւն։ Խեղճե՜ր։ Կատղած օսմանլին Չար մահ կըսպառնա զարհուրած հային։ Մայրը կականով կը փընտրե աղջիկ, Աղջըկան գերի տարավ չար տաճիկ, Իր որդուն կուզե հայրը շըվարած, Որդուն կըտեսնե խազուխի դըրած։ Հայի հավաքած մալը աղքատին Հելալ փայ եղավ անկըշտում քյուրդին, Խեղճը հուսահատ կ՚աշե երկընքին, Կսպասե նըպաստ հրեշտակաց զորքին։ Խաբուսի՜կ հույսեր… Դեռ շատ ու շատ դար Պիտի խաբվիս, հա՛յ, ինչպես խաբվեցար։ Թե ինքըդ չանես քու գըլխու ճարը, Ե՞րբ պիտի օգնե քեզի օտարը… Խե՜ղճ մարդ, մի անգամ մեռնելե վախցար. Մինչ մահվան օրըդ հազար մահ տեսար, Հազար մեռնելըդ հազար ցավերով, Զավակիդ փոսը ձեռքովդ փորելով… Դու միշտ եղբորըդ անտերունչ թողիր, Մատիդ ծայրովը նորան չօգնեցիր. Գլուխն առավ խեղճը, գընաց հեռացավ… Հայաստան ձեռքեդ ամայի դարձավ։ Դու կարծեցիր թե՝ ոսկին մեծ բան է, Ամեն մի ցավի, դարդի դարման է. Ապա հե՞ր ոսկիդ քեզի չի օգնեց, Կընկադ, զավակիդ մահե չի փըրկեց… Ա՜խ, հայե՛ր, հայե՛ր, թե որ ձեր ոսկին Կիսով չափ զոհվեր հօգուտ հայ ազգին, Առմիշտ կըդադրեր ձեր լացն ու կական Ու դրախտ երկրավոր կըլլար Հայաստան։

Ծուխը ամպի պէս կ՚ելլէր դէպի վեր, Տընտըղի նման բոցը կը քալէր. Տուն, եկեղեցի, պարտէզ ու այգի Անսիրտ, անհոգի մատնած են կրակի։ Հայերն հօտի պէս սարսած կը վազեն, Անցնող-դարձողէն օգնութիւն կ՚ուզեն. Օգնութի՜ւն։ Խեղճե՜ր։ Կատղած օսմանլին Չար մահ կը սպառնայ զարհուրած հային։ Մայրը կականով կը փնտրէ աղջիկ, Աղջկան գերի տարաւ չար տաճիկ, Իր որդուն կ՚ուզէ հայրը շուարած, Որդուն կը տեսնէ խաղուխի դըրած։ Հայի հաւաքած մալը աղքատին Հելալ փայ եղաւ անկըշտում քիւրդին, Խեղճը յուսահատ կ՚աշէ երկնքին, Կը սպասէ նըպաստ հրէշտակաց զօրքին։ Խաբուսի՜կ յոյսեր… Դեռ շատ ու շատ դար Պիտի խաբուիս, հա՜յ, ինչպէս խաբուեցար։ Թէ ինքդ չանես քու գըլխու ճարը, Ե՞րբ պիտի օգնէ քեզի օտարը… Խե՜ղճ մարդ, մի անգամ մեռնելէ վախցար, Մինչ մահուան օրըդ հազար մահ տեսար, Հազար մեռնելդ հազար ցաւերով Զաւակիդ փոսը ձեռքովդ փորելով… Դու միշտ եղբօրըդ անտէրունչ թողիր, Մատիդ ծայրովը նորան չօգնեցիր. Գլուխն առաւ խեղճը, գընաց հեռացաւ… Հայաստան ձեռքէդ ամայի դարձաւ։ Դու կարծեցիր թէ՝ ոսկին մեծ բան է, Ամէն մի ցաւի, դարդի դարման է. Ապա հե՞ր ոսկիդ քեզի չի օգնեց, Կընկադ, զաւակիդ մահն չի փըրկեց… Ա՜խ, հայե՛ր, հայե՛ր, թէ որ ձեր ոսկին Կիսով չափ զոհուէր յօգուտ հայ ազգին, Առմիշտ կը դադրէր ձեր լացն ու կական Ու դրախտ երկրաւոր կ՚ըլլար Հայաստան։