Մեծ
1880
Գընա, իմ որդյակ, աշխարհքըս անցի՛ր,
Պանծալի անուն Մեծի դու ստացի՛ր։
Ու գընաց որդին, շատ քըրտինք թափեց,
Մեծ հարըստություն, մեծ գանձ ժողովեց,
Ու դարձավ հորը, ասաց պարծանքով.
— Հա՛յր իմ, այժըմ Մեծ չե՞մ քու կարծիքով։
— Չէ՛, չէ՛. թեև դու բորսայի ես զարդ,
Բայց քեզ չեմ ասիլ տակավին մեծ մարդ։
Նա գընաց մըտավ իմաստնոց տաճար,
Եղավ խորիմաստ գիտուն ու հանճար,
Ու դարձավ հորը, ասաց պարծանքով.
— Հա՛յր իմ, այժըմ Մեծ չե՞մ քու կարծիքով։
— Չէ՛, չէ՛. թեև դու գիտությանը ես զարդ,
Բայց քեզ տակավին չեմ ասիլ մեծ մարդ։
Պահով, աղոթքով մըտավ անապատ,
Խուրձ հագավ մարմնուն, հրաշքներ գործեց շատ.
Ու դարձավ հորը, ասաց պարծանքով.
— Հա՛յր իմ, այժըմ Մեծ չե՞մ քու կարծիքով։
— Եդեմա դրախտին էլ լինիս դու զարդ,
Ես քեզ տակավին չեմ ասիլ մեծ մարդ։
Ու գընաց որդին, դարձավ զորավար,
Խելքով, քաջությամբ տիրեց շատ աշխարհ։
Ու դարձավ հորը, ասաց պարծանքով.
— Հա՛յր իմ, այժըմ Մեծ չե՞մ քու կարծիքով։
— Չէ՛, չէ, թեև դու գոռ դաշտին ես զարդ,
Բայց քեզ տակավին չեմ ասիլ մեծ մարդ։
Ու գընաց որդին մի երկիր օտար,
Հրեշք ու ցավերե մաքրեց այն աշխարհ,
Ու դարձավ հորը, ասաց պարծանքով.
— Հա՛յր իմ, այժըմ Մեծ չե՞մ քու կարծիքով։
— Օտար աշխարհի թեև եղար զարդ,
Բայց քեզ տակավին չեմ ասիլ մեծ մարդ։
Ու գընաց որդին… Հա՜, սարն էր գլորման…
Դեմ տըվեց ուսը, չըթողեց անկման…
Ու դարձավ հորը, ասաց պարծանքով.
— Հա՛յր իմ, այժըմ Մեծ չե՞մ քու կարծիքով։
— Դյուցազների մեջն էլ լինիս դու զարդ,
Բայց քա՜վ ինձ ասել քեզ համար մեծ մարդ։
Ու գնաց որդին գըլխակոր, տըրտում,
Հոգին վըրդոված, ցավ ու դարդ սըրտում,
Մաշվում էր խեղճը, զոռ տալով խելքին՝
Հե՞ր չարժանացավ հոր գովասանքին…
Նորա եղբայրը գերի էր տարած,
Թըշնամու ձեռքով տունը ավերած,
Ճիգ արավ, գլուխը վըտանգի ձըգեց…
Ազատեց եղբորն ու տունը կանգնեց…
Հանկարծ… սար ու ձոր, ծով դըղըրդեցան,
Բյուրք բյուրոց բերնով գոչեց ազգ մարդկան.
«Մեծ Մարդու անուն դու ա՛ժմ ըստացար,
Եղբորդ հիշեցիր ու քեզ մոռացար»։
Գընա՛, իմ որդեակ, աշխարհքս անցի՛ր.
Պանծալի անու՛ն Մեծի դու ստացի՛ր։
Ու գընաց որդին, շատ քրտինք թափեց,
Մեծ հարըստութիւն, մեծ գանձ ժողովեց,
Ու դարձաւ հօրը, ասաց պարծանքով.
— Հա՛յր իմ, այժմ Մեծ չե՞մ քու կարծիքով։
— Չէ՛, չէ՛. թէեւ դու բորսայի ես զարդ,
Բայց քեզ չեմ ասիլ տակաւին մեծ մարդ։
Նա գընաց մըտաւ իմաստնոց տաճար,
Եղաւ խորիմաստ գիտուն ու հանճար,
Ու դարձաւ հօրը, ասաց պարծանքով.
— Հա՛յր իմ, այժմ Մեծ չե՞մ քու կարծիքով։
— Չէ՛, չէ՛. թէեւ դու գիտութեանց ես զարդ,
Բայց քեզ տակաւին չեմ ասիլ մեծ մարդ։
Պահով, աղօթքով մտաւ անապատ,
Քուրձ հագաւ մարմնուն, հրաշքներ գործեց շատ,
Ու դարձաւ հօրը, ասաց պարծանքով.
— Հա՛յր իմ, այժմ Մեծ չե՞մ քու կարծիքով։
— Եդեմայ դրախտին էլ լինիս դու զարդ,
Ես քեզ տակաւին չեմ ասիլ մեծ մարդ։
Ու գընաց որդին, դարձաւ զօրավար,
Խելքով, քաջութեամբ տիրեց շատ աշխարհ,
Ու դարձաւ հօրը, ասաց պարծանքով.
— Հա՛յր իմ, այժմ Մեծ չե՞մ քու կարծիքով։
— Չէ՛, չէ՛. թէեւ դու գոռ դաշտին ես զարդ,
Բայց քեզ տակաւին չեմ ասիլ մեծ մարդ։
Ու գընաց որդին մի երկիր օտար,
Հրէշք ու ցաւերէ մաքրեց այն աշխարհ,
Ու դարձաւ հօրը, ասաց պարծանքով.
— Հա՛յր իմ, այժմ Մեծ չե՞մ քու կարծիքով։
— Օտար աշխարհի թէեւ եղար զարդ,
Բայց քեզ չեմ ասիլ տակաւին մեծ մարդ։
Ու գընաց որդին… Հա՜, սարն էր գլորման…
Դէմ տուեց ուսը, չըթողեց անկման…
Ու դարձաւ հօրը, ասաց պարծանքով.
— Հա՛յր իմ, այժմ Մեծ չե՞մ քու կարծիքով։
— Դիւցազների մէջն էլ լինիս դու զարդ,
Բայց քաւ ի՜նձ ասել քեզ համար մեծ մարդ։
Ու գընաց որդին գըլխակոր, տըրտում,
Հոգին վըրդոված, ցաւ ու դարդ սըրտում,
Մաշւում էր խեղճը, զօռ տալով խելքին՝
Հե՞ր չարժանացաւ հօր գովասանքին…
Նորա եղբայրը գերի էր տարած,
Թըշնամու ձեռքով տունը աւերած.
Ճիգ արաւ, գլուխը վտանգի ձըգեց…
Ազատեց եղբօրն ու տունը կանգնեց…
Յանկարծ… սար ու ձոր, ծով դըղըրդեցան,
Բիւրք բիւրոց բերնով գոչեց ազգ մարդկան.
«Մեծ Մարդու անուն դու ա՛յժմ ստացար,
Եղբօրդ յիշեցիր ու քեզ մոռացար»։