Հովհաննես Թումանյան Անուշ

(Համբարձման առավոտը) Համբարձումն եկավ, ծաղկունքը ալվան Զուգել են հանդեր նախշուն գորգերով։ Փունջ-փունջ աղջիկներ սարերը ելան Վիճակ հանելու աշխույժ երգերով։ — Համբարձում, յա՛յլա, Յա՛յլա ջան, յա՛յլա, Սև սարեր, յա՛յլա, Յա՛յլա ջան, յա՛յլա։ Երգ ու բույր խառնած, Թև-թևի բըռնած Զուգում են լեռներ, Ծաղիկ են քաղում, Ծաղկի հետ խաղում, Ինչպես թիթեռներ։ Համբարձում, յա՛յլա, Յա՛յլա ջան, յա՛յլա, Լավ օրեր, յա՛յլա, Յա՛յլա ջան, յա՛յլա։ Եկավ Համբարձում՝ Ծաղկով զարդարված, Մեր բախտին հարցում. — Ո՞վ է մեզ գըրված։ — Ա՛յ ջան տղա, չոբա՛ն տղա, ո՞ւմն ես դու։ — Աստված գիտի, աշխարհ գիտի՝ իմն ես դու։ Դե հանի՛ր, ա՛ղջի, Վիճակն ի բարին, Երգերով գովենք Էն իգիթ յարին։ — Բեղը ծիլ-ծիլ, բոյը թիլ-թիլ էն յարի, Ի՜նչ դարդ ունեմ, քանի նա կա աշխարհի։ Համբարձում, յա՛յլա, Յա՛յլա ջան, յա՛յլա, Հուր սըրտեր, յա՛յլա։ Յա՛յլա ջան, յա՛յլա։ Թընդում են երգեր, խընդում են սըրտեր, Ու շուրջ բոլորած վիճակ են հանում. Ելնում է մեկին իր երազն ու սեր, Մյուսի մուրազը սըրտումն է մընում։

Պըտույտ է տալիս վիճակը նորից՝ Քուշուշքը գըլխին ծաղիկ ծաղկամեր, Թընդում «ջան գյուլում» մատաղ սըրտերից, Հետը գըվգըվում էն ծաղկոտ սարեր։ — Ա՛յ թուխ մազավոր աղջիկ, Ա՛յ սարի սովոր աղջիկ, Ջիգյարին գյուլլա դիպչի Ով որ քեզ սիրի, աղջիկ։ — Ո՜հ, ի՜նչ սև վիճակ քեզ բաժին ընկավ, Սևաբա՛խտ քուրիկ, նազելի Անուշ. Քու ձեռը կոտրի, ով որ հանեցիր… Ու ողջ մընացին մոլորված, ապուշ։ — Սուտ բան է, քուրի՛կ, դու մի՛ հավատար, Լոկ պատահական մի չար խոսք է սա. Սիրտըդ մի՛ կոտրի սուտ բանի համար, Քու խաղըդ խաղա՛, ջան գյուլում ասա։ — Ա՜խ, չէ՛, ես գիտեմ, որ ես բախտ չունեմ. Ես երբե՜ք, երբե՜ք բախտ չեմ ունեցել… Ես միշտ էլ էսպես անբախտ կըլինեմ. Մանուկ օրից են դեռ ինձ անիծել… Ասում են՝ մի օր, ես օրորոցում, Մի պառավ դարվիշ մեր դուռն է գալի, Իր խաղն ասում է ու բաժին ուզում, Իմ նանը նըրան բաժին չի տալի. — Կորի՛, ասում է, կորի՛ մեր դըռնից, Երեխաս ճաքեց, հեռացի՛ր, գընա՛… Ու դարվիշն էնտեղ անիծում է ինձ, Թե՝ դըրա օրը լացով անց կենա… Ա՜խ, էն դարվիշի անեծքին անգութ Ու էս վիճակին տեղյակ է աստված. Սիրտըս էլ միշտ փա՜կ, սիրտըս էլ միշտ մո՜ւթ, Ի՜նչ կա, չըգիտեմ, իմ առջև պահված… — Մի՛ տըրտմիր, Անո՛ւշ, մի՛ լինիր համառ. Մեր ձեռքով հանած մի անմիտ վիճակ, Մի խելառ դարվիշ, մի անեծք հիմար, Ու լալիս ես դու էդպես սըրտաճա՜ք… Հանգի՛ստ կաց, քուրի՛կ, մի՛ վախիր էդքան, Կյանքը քեզ համար վառ գարուն է դեռ, Էդ քո նորահաս մատաղ կուսության Առաջև դեռ կան երջանիկ օրեր։ Սուտ բան է, քուրի՛կ, դու մի՛ հավատար, Լոկ պատահական մի չար խոսք է սա, Սիրտըդ մի՛ կոտրի սուտ բանի համար, Քու խաղըդ խաղա, ջան գյուլում ասա։ *(Խումբը երգում է)* Աղջի, բախտավո՛ր, Երնե՜կ քու սերին, Քու սարի սովոր Սև-սև աչքերին։ Համբարձում, յա՛յլա, Յա՛յլա ջան, յա՛յլա, Սեր-օրեր, յա՛յլա, Յա՛յլա ջան, յա՛յլա։ Մեռնեմ գարունքիդ, Ծաղկած գարուն ես, Սարի պես մեջքիդ Կանգնած յար ունես։ Համբարձում, յա՛յլա, Յա՛յլա ջան, յա՛յլա, Սար-յարեր, յա՛յլա, Յա՛յլա ջան, յա՛յլա։ *(Անուշը մենակ)* Ա՜խ, իմ բախտը կանչում է ինձ, Չեմ հասկանում՝ դեպի ուր… Դողում է պաղ նըրա ձենից Իմ սիրտը սև ու տըխուր։ Դուք էլ, սարի սիրուն ծաղկունք, Թաքուն մի ցավ ունիք լուռ, Աչիկներըդ լիքն է արցունք, Սիրտներըդ սև ու տըխուր։ Ա՜խ, ծաղիկներն էս աշխարհքում Տանջվում են միշտ էսպես զուր, Տըրորվում են ու թառամում՝ Սիրտները սև ու տըխուր։ *(Խումբը հեռվից)* Համբարձում, յա՛յլա, Յա՛յլա ջան, յա՛յլա, Վառ ցավեր, յա՛յլա, Յա՛յլա ջան, յա՛յլա։